آموزش برنامه نویسی با گوشی موبایل ( راهنمای تصویری )

این روزها دستگاه های موبایل و تبلت ها بسیار فراگیر شده است و تقریبا همه ی افراد یک یا چند گوشی موبایل یا تبلت دارند ، به همین علت از این ابزار میشه برای برنامه نویسی هم استفاده کرد مخصوصا اگر لپتاپ یا کامپیوتر در دسترس شما نباشه من در این مقاله براساس تجربیات شخصی خودم و همچنین تکنیک هایی که در  سالهای گذشته استفاده کرده ام به شما یاد میدم که چطوری از گوشی موبایل یا تبلت برای کدنویسی استفاده کنید. 

تفاوت موبایل و تبلت با لپتاپ و کامپیوتر

در همین ابتدا باید بدونیم تفاوت گوشی موبایل و تبلت با لپتاپ و کامپیوتر خونگی در سیستم عامل آنهاست نه چیز دیگری ، گوشی موبایل دقیقا قطعاتی درون خود دارد که یک لپتاپ دارد ، یعنی یه کامپیوتر کوچک در جیب شما و تنها تفاوتش که باعث شده شما نتونید از نرم افزارهای لپتاپی درون موبایل استفاده کنید سیستم عامل اون هست. اگر شما نتوانید سیستم مورد نیاز برای برنامه نویسی را تهیه کنید نگران نباشید زیرا با گوشی موبایل هم میشود برنامه نویسی کرد.

سیستم عامل موبایل یا تبلت ها معمولا اندروید ( android ) یا آی او اس ( ios ) هست. سیستم عامل آی او اس مخصوص محصولات اپل مثل آیفون و آیپد هست ولی سیستم عامل اندروید مخصوص دیگر برندهای گوشی یا تبلت مثل سامسونگ هوآوی شیائومی و ... هست.

لپتاپ یا کامپیوترهای اپل دارای سیستم عاملی به نام مک هستند.

لپتاپ یا کامپیوتر های دیگر دارای ویندوز هستند.

اما گوشی های موبایل اندروید یا اگر گوشی آیفون باشد آی او اس است پس ما اینجا باید دنبال جایگزین برنامه های کامپیوتر در گوشی موبایل باشیم که توسط آنها کدنویسی انجام میشود.

حوزه های برنامه نویسی که میشود آنها را با موبایل انجام داد

برنامه نویسی به حوزه های مختلف تقسیم بندی میشه که برخی از حوزه های برنامه نویسی را میتونید توی گوشی موبایل یاد بگیرید و توی گوشی موبایل هم برای این حوزه ها برنامه نویسی کنین که در لیست زیر این حوزه ها رو مشخص کردم و سپس در مقاله درباره ی هرکدوم بصورت مفصل صحبت خواهیم کرد : 

1. برنامه نویسی فرانت اند وب 
2. برنامه نویسی پایتون
3. برنامه نویسی C و C++

برنامه نویسی فرانت اند وب با گوشی موبایل

فرانت اند وب شامل زبان های HTML , CSS و Javascript است که این زبان ها برای پردازش و اجرا شدن به هیچ برنامه ی خاصی که نصب شده باشد ندارند کدهای نوشته شده به این سه زبان را مرورگر پردازش میکند و در گوشی موبایل یا کامپیوتر هم تفاوتی ندارند. فقط کافیست یک محیط کدنویسی داشته باشید که به واسطه ی آن کدهای اچ تی ام ال ، سی اس اس و جاوااسکریپت را بنویسید یا ویرایش کنید.

اپلیکیشن که به واسطه ی آن میتوانید پروژه های html css و javascript را بنویسید اپلیکیشن WebCode می باشد که به راحتی از گوگل پلی و همچنین کافه بازار میتوانید دانلود و نصب کنید.

در توضیحات این اپلیکیشن نوشته شده است : 

اپ WebCode یک IDE‏ (محیط توسعهٔ یکپارچه) برای وب است که از HTML، CSS، JavaScript و PHP پشتیبانی می‌کند.
این برنامه دارای یک ویرایشگر قدرتمند با پشتیبانی از تکمیل خودکار (فقط برای HTML و CSS)، هایلایت نحوی و تورفتگی است.

ویژگی‌ها

• ویرایشگر
•  تکمیل خودکار برای HTML و CSS.
• پیش‌نمایش فایل‌های HTML شما.
• هایلایت نحوی برای HTML، CSS، JavaScript و PHP.
• تورفتگی.
• برگشت، جلو، پرش به، جستجو، جستجو و جایگزینی.
•  

کنسول

• نمایش لاگ‌ها و رنگی کردن آن‌ها بر اساس سطح‌شان.
• اجرای جاوااسکریپتی که در آن تایپ می‌کنید.

مدیر فایل

• دسترسی به فایل‌ها بدون خروج از برنامه.
• کپی، چسباندن و حذف.

• دانلود اپلیکیشن از گوگل پلی 
• دانلود و نصب از کافه بازار 

اپلیکیشن دیگری که با آن میتوانید کدهای html css javascript را ویرایش کنید و پروژه های فرانت اند وب را با آنها پیش ببرید اپلیکیشن Acode - code editor | FOSS است که از لینک زیر قابل تهیه است : 

• دانلود Acode - code editor از کافه بازار 
• دانلود Acode - code editor از گوگل پلی 

اپلیکیشن بعدی برای این حوزه اپلیکیشن Spck Editor / Git Client می باشد که در توضیحات این اپلیکیشن نوشته شده است : 

Spck Editor به شما امکان می‌دهد هر زمان و هر جا کدنویسی کنید. کدها را سریع ویرایش کنید، پیش‌نمایش بگیرید و به هر مخزن گیت کامیت کنید؛ همه با این IDE کوچک (اما قدرتمند) جاوااسکریپت. دیگر لازم نیست هنگام توسعه روی دستگاه اندرویدی موبایل خود مصالحه کنید. از Github/Gitlab/Bitbucket، AWS CodeCommit یا سرویس‌های دیگر کلون بگیرید، کامیت کنید و از گوشی خود پوش کنید.

• لینک دانلود در کافه بازار
• لینک دانلود در گوگل پلی

برنامه نویسی پایتون در موبایل

پایتون جزو محبوب ترین زبان های برنامه نویسی دنیاست که بیشترین استفاده از آن در زمینه ی هوش مصنوعی ، هک و امنیت و برنامه نویسی وب است. 

زبان Python در اندروید با Python در دسکتاپ فرق دارد. در دسکتاپ، معمولاً Python به‌عنوان یک منبع سیستمی نصب می‌شود، کاربرها با اجرای فایل python و وارد کردن دستورات در محیط تعاملی، یا با اجرای یک اسکریپت پایتون با آن کار می‌کنند. در اندروید چنین مفهومی وجود ندارد. در اندروید چیزی به‌نام نصب یک منبع سیستمی نداریم ، تنها چیزی که در سیستم عامل اندروید با آن سر و کار داریم اپلیکیشن است. همچنین هیچ کنسولی وجود ندارد که بتوانید در آن فایل اجرایی پایتون را اجرا کنید یا وارد محیط تعاملی پایتون شوید اما شما با استفاده از برخی اپلیکیشن های موبایلی هم میتوانید به ترمینال دسترسی پیدا کنید هم میتوانید یک محیط توسعه ی پایتونی در گوشی خود داشته باشید که برخی از این نمونه ها را در پایین آورده ایم.

اپلیکیشن Pydroid 3 یکی از محبوب ترین اپلیکیشن های موبایلی است که با آن میتوانید کدهای پایتون را اجرا کنید. در ویژگی های این اپلیکیشن موارد زیر ذکر شده است:

• مفسر آفلاین Python 3.8: برای اجرای برنامه‌های پایتون نیازی به اینترنت نیست.

• مدیر بسته‌ی Pip و یک مخزن اختصاصی برای پکیج‌های wheel از پیش ساخته‌شده برای کتابخانه‌های علمی پیشرفته مثل numpy، scipy، matplotlib، scikit-learn و jupyter.

• پشتیبانی از OpenCV (در دستگاه‌هایی که Camera2 API را پشتیبانی می‌کنند). *

• TensorFlow و PyTorch نیز در دسترس هستند. *

• مثال‌های آماده برای یادگیری سریع‌تر.

• پشتیبانی کامل از Tkinter برای ساخت رابط‌های گرافیکی.

• شبیه‌ساز ترمینال کامل، با پشتیبانی از readline (قابل نصب از طریق pip).

• کامپایلر داخلی C، C++ و حتی Fortran که مخصوص Pydroid 3 طراحی شده است. این امکان را می‌دهد که Pydroid 3 هر کتابخانه‌ای را از pip بسازد، حتی اگر از کدهای بومی استفاده کند. همچنین می‌توانید وابستگی‌ها را از طریق خط فرمان بسازید و نصب کنید.

• پشتیبانی از Cython.

• اشکال‌زدای PDB با نقاط توقف (breakpoints) و مراقبت‌ها (watches).

• کتابخانه‌ی گرافیکی Kivy با بک‌اند جدید SDL2.

• پشتیبانی PyQt5 در مخزن Quick Install در کنار پشتیبانی matplotlib برای PyQt5 بدون نیاز به کدنویسی اضافه.

• پشتیبانی matplotlib برای Kivy در مخزن Quick Install.

• پشتیبانی pygame 2.

از طریق لینک های زیر میتوانید پایدروید 3 را نصب و اجرا کنید :

• دانلود و نصب از کافه بازار
• دانلود و نصب از گوگل پلی

دیگر اپلیکیشن محبوب برای اجرای پایتون که در گوگل پلی موجود است Python Coding Editor & IDE App میباشد و میتوانید از طریق این لینک نصب کنید.

برنامه نویسی سی و سی پلاس پلاس در گوشی موبایل

شما میتوانید زبان های برنامه نویسی سی (C) و سی پلاس پلاس (C++) که مادر زبان های برنامه نویسی حساب میشوند را در گوشی موبایل خود اجرا کنید کافیست یکی از اپلیکیشن های معرفی شده در ادامه را نصب و کدهای خود را اجرا کنید.

پیشنهاد ویژه

دوره ی آموزش برنامه نویسی اندروید با جاوا و android-studio

مشاهده دوره

اپلیکیشن Cxxdroid با منظور اجرای کدهای سی و سی پلاس پلاس ساخته شده است.

در توضیحات این اپلیکیشن ویژگی های آن بصورت لیست زیر آمده است: 

• کامپایلر آفلاین C/C++: برای اجرای برنامه‌های C/C++ به اینترنت نیازی نیست.

• مدیریت بسته‌ها و مخزن اختصاصی با بسته‌های از پیش ساخته‌شده برای کتابخانه‌های رایج، مانند Boost، SQLite، ncurses، libcurl و غیره.

• کتابخانه‌های گرافیکی مانند SDL2، SFML* و Allegro* نیز در دسترس هستند.

• مثال‌های آماده برای یادگیری سریع‌تر موجود است.

• شبیه‌ساز ترمینال با امکانات کامل.

• حالت مفسر C/C++ (REPL) بر اساس CERN Cling نیز موجود است.

• عملکرد برجسته با تکنولوژی پیشرفته کشینگ کامپایلر: تا ۳۳ برابر سریع‌تر هنگام استفاده از کتابخانه Boost و به طور میانگین ۳ برابر سریع‌تر.

• معماری پاک و بالغ: اکنون کد با همان کامپایلر تحلیل و کامپایل می‌شود و IDE به دلیل خطاهای زمان اجرا در برنامه‌های شما به طور کامل کرش نمی‌کند :)

• رابط کاربری طراحی شده با تمرکز بر سرعت و سهولت استفاده: فراموش کنید کلیدهای میانبر نامشخص یا ترکیب دکمه‌های لمسی که فقط برای اجرای برنامه لازم است.

• کامپایلر واقعی: هیچ مفسر مبتنی بر جاوا (یا حتی جاوااسکریپت) دخیل نیست، حتی زبان اسمبلی درون خطی نیز پشتیبانی می‌شود (سینتکس Clang).

شما میتوانید این اپ را از لینک زیر نصب کنید: 

• دانلود و نصب از کافه بازار
• دانلود و نصب از گوگل پلی 

اپلیکیشن بعدی اپلیکیشن C++ compiler هست که به واسطه ی این اپ نیز میتوانید کدهای سی و سی پلاس پلاس را اجرا کنید. برای نصب این اپلیکیشن به لینک های زیر مراجعه کنید : 

• دانلود و نصب از کافه بازار
• دانلود و نصب از گوگل پلی 

دیگر زبان های برنامه نویسی 

همانطور که در قسمت بالا مشاهده کردید شما میتوانید برخی از حوزه های برنامه نویسی را به راحتی روی گوشی موبایل کار کنید ولی توجه کنید که هنوز مفسرهای دقیق و کامپایلر های زبان های برنامه نویسی مختلف در گوشی موبایل ساخته نشده است و شما تنها میتوانید زبان های برنامه نویسی ار در گوشی موبایل خود کار کنید که برای آن اپلیکیشن مناسب پیدا کنید تا بتوانید آن کد را اجرا کنید . برای مثال کدهای html ، css و جاوا اسکریپت درون مرورگر اجرا میشود و نیاز به برنامه ی خاصی برای اجرا ندارد از آنجایی که مرورگرهای مختلفی روی گوشی موبایل هست شما میتوانید نتیجه ی کد خود را در موبایل هم ببینید ولی برخی موارد نیاز به نصب مفسر و کامپایلر دارد که نیاز به دسترسی های سطح پایین به سیستم عامل دارد که در حال حاضر چنین موردی برای گوشی های موبایل وجود ندارد.

اما دقت کنید که بیشتر اپلیکیشن ها برای ادیت کردن یک فایل یا آموزش دیدن هستند و برای نوشتن پروژه های واقعی معمولا گوشی موبایل زیاد کاربردی نیست ( شاید در آینده باشد ) ، تقریبا برای هر زبان برنامه نویسی میتوانید یک نسخه اپ پیدا کنید که با آن بشود کدهای آن زبان را ادیت کرد و حتی اجرا کرد برای مثال اگر برای زبان PHP بخواهید کافیست در گوگل جستجو کنید php editor for mobile و با اپلیکیشن زیر مواجه خواهید شد : 

شما میتوانید این ادیتور را برای زبان پی اچ پی روی گوشی خود از لینک های زیر نصب کنید : 

• لینک و نصب محیط PHP برای اندروید از کافه بازار
• لینک و نصب محیط PHP برای اندروید از گوگل پلی 

همچنین برخی از محیط های کدنویسی در گوشی موبایل وجود دارد که همگانی هستند و از آنها میتوانید برای ویرایش کردن بسیاری از زبان های برنامه نویسی استفاده کنید برای مثال code studio که برای زبان های مختلف از جمله html css و java و ... میتوانید استفاده کنید.

شما میتوانید اپلیکیشن کداستودیو را از طریق لینک های زیر نصب کنید : 

• نصب کد استودیو از طریق کافه بازار
• نصب کد استودیو از طریق گوگل پلی 

معرفی و نحوه ی نصب Termux 

ترموکس یک شبیه ساز لینوکسی درون گوشی موبایل اندرویدی شماست که به شما اجازه میدهد کدها و اسکریپت های برنامه نویسی را اجرا کنید و خروجی بگیرید. با ترموکس میتوانید تقریبا تمام کارهایی که با لپتاپ و کامپیوتر انجام میدادید را انجام دهید با این تفاوت که ترموکس یک نوع توزیع لینوکسی در اختیار شما قرار میدهد و برای کار کردن با آن باید با دستورات لینوکسی در ترمینال آشنا باشید. شما میتوانید به راحتی پایتون را نصب کنید فایل پایتونی را اجرا کنید و برای هر زبان برنامه نویسی دیگر نیز به همین شکل عمل کنید. حتی شما میتوانید هوش مصنوعی های مختلف را نیز روی ترموکس اجرا کنید.

برای نصب ترموکس (Termux) کافی است از طریق لینک های زیر اقدام کنید ( نیاز به روت گوشی نیست ) :

• نصب ترموکس از کافه بازار
• نصب ترموکس از گوگل پلی 

بعد از نصب کردن و اجرای اپلیکیشن وارد محیط سیاه رنگی میشوید که به آنجا ترمینال گفته میشود اگر قبلا چنین چیزی ندیده بودید اصلا نترسید زیرا این محیط بسیار لذت بخش و شیرین است . برای نصب پایتون کد زیر را به ترتیب بزنید . هر خط را جداگانه بزنید و اینتر را بزنید : 

pkg update
pkg install python

سپس منتظر بمانید تا دستور اول آپدیت را انجام دهد و دستور دوم پایتون را برای شما نصب کند بعد از اتمام اگر دستور python --version را بزنید ورژن پایتون نصب شده را مشاهده میکنید.

برای اجرای فایل های پایتونی کافیست به مسیر فایل رفته و سپس دستور python را بزنید 

به این صورت 

رفتن به مسیر Downloads برای مثال : 

cd storage/shared/Download

سپس اجرای فایل text که یک فایل پایتونی است : 

python3 test.py

در این صورت فایل پایتونی تفسیر و خروجی آن نمایش داده میشود.

سوالات متداول