اگر تازه وارد دنیای برنامه نویسی شده باشید احتمالا سخت ترین مسیر انتخاب زبان برنامه نویسی است زیرا زبان های برنامه نویسی بسیار زیاد و گوناگونی وجود دارد که همه را در ابتدای مسیر دچار نگرانی و سردرگمی میکند و این سوال پیش می آید که من کدوم زبانو انتخاب کنم؟ اما خبر خوش اینه که شما نیاز نیس همه ی زبانهای برنامه نویسی یا تعداد زیادی از اونا رو یاد بگیرید معمولا برنامه نویس های حرفه ای به یکی دو زبان بصورت عمیقا مسلط هستند ، اینکه هرکسی باید چه زبانی رو مسلط بشه بستگی داره کدوم حوزه و چه زمینه ای مشغول باشه ، مثلا یکی که برنامه نویس وب هست احتمالا زبانهای php یا پایتون رو میدونه و به html , css و javascript مسلطه چون نیازش اینا هستن و یا کسی که در زمینه ی هوش مصنوعی فعالیت میکنه به احتمال زیاد به زبان پایتون تسلط داره. پس همین ابتدای کار نگرانی ها رو بزارید کنار و بدونید که شما قرار نیست چندین زبان پیچیده یاد بگیرید بلکه شما باید با یک زبان خوب و جامع بتوانید عمق برنامه نویسی را درک کنید سپس زبانهای مورد نیاز در حوزه ی مورد علاقه ی خود را مسلط شوید ، به این صورت شما میتوانید در آن حوزه ی خاص از برنامه نویس متخصص شوید و حتی به راحتی وارد بازار کار آن بخش بشوید.

اما برخی زبان های برنامه نویسی نسبت به دیگر زبان ها پرتقاضاتر و پردرآمدتر هستند ، دلایل محبوبیت و پرتقاضا بودن یک زبان برنامه نویسی :
- نیاز بازار کار و پروژه های جاری
- یادگیری آسان
- وجود منابع آموزشی خوب و زیاد
- وجود جامعه ی شلوغ تر
- حل کردن مشکلات دیگر زبانها
خب قبل از اینکه مقاله رو شروع بکنیم بیایید چندتا تعریف ساده رو یادآوری بکنیم.
زبان برنامه نویسی چیست؟
زبان برنامه نویسی ، زبان صحبت کردن یک فرد متخصص با کامپیوتر هست ، تصور کنید برای ارتباط با مردم یک کشور شما باید زبان آن کشور را بلد باشید تا بتوانید با آنها صحبت کنید ، کامپیوتر نیز زبان های برنامه نویسی را میفهمد و وقتی شما با این زبان صحبت میکنید یعنی باید به قواعد دستوری آن زبان برنامه نویسی مسلط باشید ، ما روزانه تعداد زیادی وب سایت ، اپلیکیشن ، گیم و ... مصرف میکنیم بدون اینکه متوجه شویم چگونه ساخته شده اند ، همه ی آنها با یک یا چند زبان برنامه نویسی خلق میشوند و کسی که آنها را خل میکند برنامه نویس ها هستند. همین وب سایت آواسام که در حال مطالعه ی این مقاله هستید با زبان های مختلفی برنامه نویسی شده است تا شما بتوانید این مقاله را مطالعه کنید.

انواع زبانهای برنامه نویسی
زبان های برنامه نویسی به دسته بندی های مختلفی تقسیم میشوند که قبلتر در مقاله ای تحت عنوان مادر زبان های برنامه نویسی بصورت مفصل درباره ی دسته بندی زبانهای برنامه نویسی صحبت کردیم اما اینجا نیز بصورت اجمالی درباره ی دسته بندی زبان های برنامه نویسی فهرست زیر را میتوانید مطالعه کنید:
- زبان های برنامه نویسی رویه ای : این زبان ها بر اساس اجرای خط به خط تمرکز دارند مثل زبان های : C , Cobol , Basic , و Pascal.
- زبان های برنامه نویسی تابعی : این نوع زبان ها بر استفاده و ترکیب توابع تمرکز دارند و سعی میکنند قسمت های پروژه با هم تداخل نداشته باشد مثل زبان های : Haskell , Scala و ...
- زبان های برنامه نویسی شی گرا : این زبانها از متود برنامه نویسی مبتنی براشیا پیروی میکنند مثل زبانهای پایتون ، جاوا ، سی پلاس پلاس و ...
- زبان های برنامه نویسی اسکریپت نویسی : این نوع زبان ها معمولا در بحث وب کاربرد دارند و برای اسکریپت نویسی استفاده میشوند ، مثل روبی ، جاوااسکریپت ، پایتون و ...
- زبان های برنامه نویسی منطقی : این نوع زبان ها اغلب برای هدف هوش مصنوعی استفاده میشوند ، این زبان ها روی منطق تمرکز میکنند مثل Prolog
پرتقاضاترین و پردرآمدترین زبان های برنامه نویسی در ایران
همین ابتدا باید عرض کنم هر زبانی که پرتقاضا باشه به معنی این نیست حتما پردرآمد هم هست ، برخی زبان های برنامه نویسی تقاضای پایینی دارند ولی درآمد آنها بیشتر از بقیه هست ، ما در این مقاله براساس داده های موجود در سایت های فریلنسری ، انجمن های برنامه نویسی بومی ، تحقیقاتی که شخصا انجام دادیم به نتایج زیر دست یافتیم که زبان های زیر در سال 1404 در کشور ایران از تقاضای خوبی برخوردار بوده اند و با احتمال فراوان نیز در سال 1405 طبق آمارها ، زبان های برنامه نویسی زیر جزو پرتقاضاترین و پردرآمدترین زبان های برنامه نویسی خواهند بود.
رتبه ی اول - پایتون ( python )

پایتون ( Python ) نه تنها در کشور ایران بلکه در سرتاسر جهان محوبیت بسیار بالایی دارد و از زمانی که هوش مصنوعی های مختلف نیز وارد عرصه های گوناگون شده است قدرت پایتون بیش از پیش به رخ کشیده شده ، اما دقت کنید خوده پایتون به تنهایی زبان برنامه نویسی سبک و راحتی هست که درآمد خاصی هم قرار نیست ایجاد بکند ، وقتی شما از پایتون در یک حوزه ی خاصی استفاده میکنید و پیچیدگی های آن حوزه را با استفاده از کتابخانه ها و فریمورک های غنی پایتون حل میکنید قدرت اصلی پایتون نمایان میشود.
یکی از علت اصلی محبوبیت و پرتقاضا بودن پایتون ، وجود کتابخانه ها و فریمورک های غنی برای حوزه های گوناگون است اما پایتون در زمینه های خاصی موفقیت بدست آورده است که در لیست زیر این زمینه ها را برای شما آورده ایم :
- هوش مصنوعی : قطعا دنیای هوش مصنوعی یکی از تاثیرگذارترین و ترند ترین موضوعات این روزهاست ، دیپ سیک ، چت جی پی تی و ... که روزانه توسط میلیون ها و شاید میلیارد ها نفر استفاده میشوند ، پشت صحنه ی این هوش مصنوعی ها زبان پایتون خوابیده است و در دنیای هوش مصنوعی پایتون حرف اول را میزند. علومی همچون ماشین لرنینگ ، دیتاساینس ، دیتاآنالیز و ... که مجموعه ی تخصص هوش مصنوعی با پایتون هستند باعث محبوبیت دوچندان پایتون شده اند.
- برنامه نویسی وب : فریمورک جنگو و flask از فریمورک های محبوب پایتون هستند که برای ساختن انواع وب سایت های اختصاصی و حرفه ای استفاده میشوند و در سال های اخیر نیز جزو محبوب ترین فریمورک های توسعه ی وب بودند البته در اینجا منظور از برنامه نویسی وب ، برنامه نویسی بک اند ( back-end ) هست. بسیاری از پروژه های پیشرفته با پایتون پیاده سازی میشوند به همین علت تقاضای این فریمورک ها بالاست.
- هک و امنیت : یکی از گزینه های هکرها و فعالین حوزه ی امنیت تخصص زبان پایتون می باشد ، دارای کتابخانه های غنی هست و همچنین به راحتی در همه جا اجرا میشود به همین علت هکر ها این زبان را برای اجرای اسکریپت های کوچک و سریع در هرکجایی انتخاب میکنند و طبق آمارها گزینه ی اول برای هکر هاست.
- ساخت ربات تلگرام و افزونه های مختلف : برای توسعه ی ربات های تلگرامی از زبان پایتون استفاده میشود و همچنین برای نوشتن پلاگین برخی از نرم افزار ها نیز میتوان از پایتون استفاده کرد.
رتبه ی دوم - جاوااسکریپت ( javascript )

جاوا اسکریپت ( javascript ) یکی از زبان های برنامه نویسی پرکاربرد است که در زمینه های گوناگون مورد استفاده قرار میگیرد و در بیشتر پروژه ها مورد نیاز است پس یادگیری این زبان برای سال 1405 میتواند یکی از بهترین گزینه ها از نظر تقاضا و از نظر درآمد در دنیای برنامه نویسی باشد. دلایلی که شما را قانع میکند جاوا اسکریپت را یاد بگیرید در زیر آمده است:
- جاوااسکریپت زبان برنامه نویسی فرانت اند ( fron-end ) تمامی سایت های دنیاست و در کنار html و css که زبان های استایل دهی و نشانه گذاری هستند مغز اصلی سایت ها را تشکیل میدهند. شما اگر قصد داشته باشید برنامه نویس وب شوید در فرانت اند بصورت اجباری به این زبان و فریمورک های آن نیاز دارید ، همچنین کتابخانه ها و فریمورک هایی در فرانت اند وب وجود دارد که در سال 1405 ترند دنیای برنامه نویسی وب هستند و شما با یادگیری آنها میتوانید در بازار کار حرفی برای گفتن داشته باشید ، کتابخانه ها و فریمورک هایی همچون vue.js , react.js و angular.js از محبوبیت و بازارکار بسیار عالی برخوردار هستند.
- جاوااسکریپت در دنیای برنامه نویسی وب در قسمت بک اند ( back-end ) در محیط نودجی اس ، یکی از بهترین گزینه های بک اند هست مخصوصا برای ساختن اپلیکیشن های تحت وب که نیاز به پاسخگویی همزمان یا real-time دارند مثل قسمت چت . نود جی اس جزو محبوبترین گزینه ها برای توسعه ی وب سایت های مدرن هست.
- در حوزه ی برنامه نویسی اپلیکیشن های موبایل شما میتوانید بواسطه ی زبان جاوا اسکریپت توسط Ionic , React Native , NativeScript و ... اپلیکیشن موبایل بنویسید که نمونه های موفقی با استفاده از ری اکت نیتیو ( react-native ) ساخته شده است.
- در دنیای بازی سازی نیز زبان جاوااسکریپت پرکاربرد است برای مثال شما میتوانید بخشی از اسکریپت های لازم گیم در محیط یونیتی 3 دی ( unity 3d ) را توسط جاوااسکریپت بنویسید.
- همچنین زبان جاوااسکریپت به دلیل اینکه به راحتی قابل اجراست و برای اجرا شدن نیاز به نصب موارد پیچیده ندارد برای شروع و یادگیری بسیار مناسب است حتی کدهای جاوا اسکریپت را میتوان در گوشی موبایل نوشت و در مرورگر گوشی اجرا کرد.
رتبه ی سوم - پی اچ پی ( PHP )

پی اچ پی (PHP) محبوب ترین زبان برنامه نویسی توسعه ی وب هست ، تقریبا بیش از 80% وب سایت های دنیا در سمت سرور ( backend ) از زبان پی اچ پی برای ساختن اپلیکیشن تحت وب خود استفاده میکنند ، پی اچ پی بر خلاف دو زبان دیگری که بالا معرفی کردیم تنها با یک هدف ساخته شده است و آن هم برنامه نویسی وب است. دلیل اینکه پی اچ پی را در رتبه ی سوم قراردادیم پردرآمد بودن حوزه ی وب و نفوذ پی اچ پی در این حوزه می باشد. در زیر دلایل اینکه زبان پی اچ پی پرتقاضا و پردرآمد است را آورده ایم:
- پی اچ پی سالهاست نقش کلیدی در هسته ی وب سایت های دنیا را بازی میکند و هنوز هم بسیاری از پروژه های بزرگ دنیا با این زبان ساخته شده اند در ایران سایت های فروشگاهی مثل دیجیکالا ، باسلام و سایت های اشتراک ویدیو مثل آپارات ، نماشا و دیگر استارتاپ های پرترافیک از زبان پی اچ پی استفاده میکنند. چه برای استخدام شدن در شرکت های بزرگ چه برای پیاده سازی پروژه های شخصی ، پی اچ پی گزینه ای مناسب برای وب هست.
- وردپرس بعنوان محبوب ترین سیستم مدیریت محتوای جهان نقش کلیدی در محبوبیت پی اچ پی بازی میکند ، مارکت های وردپرسی فروش خوبی را ایجاد میکنند ، تم فارست و دیگر مارکت های فروش قالب و افزونه های وردپرسی به موفقیت های خوبی دست پیدا کرده اند همچنین برنامه نویسان پی اچ پی ایرانی نیز که در زمینه ی وردپرس فعالیت میکنند میتوانند از مارکت های ایرانی مثل ژاکت ، راست چین و ... برای فروش قالب یا افزونه ی خود استفاده بکنند که در این امر موفق هم بوده اند. همچنین طراحان سایت که با وردپرس کار میکنند برای توسعه وردپرس و طراحی سایت با وردپرس نیاز به دانش پی اچ پی دارند.
- فروشگاه ساز های آماده مثل opencart , prestashop و ... با پی اچ پی نوشته شده اند و برای توسعه ی آنها نیاز به دانش پی اچ پی است.
- زبان پی اچ پی در ساختن ربات تلگرام کاربرد دارد و انواع ربات های تلگرام با این زبان خلق میشوند.
رتبه ی چهارم - زبان کاتلین ( Kotlin )

برنامه نویسی اندروید یکی از پرتقاضاترین و پردرآمدترین حوزه های برنامه نویسی در ایران در سال 1405 است ، طبق آمارها بالای 100 میلیون گوشی موبایل اندرویدی در کشور ایران استفاده میشوند که بصورت روزانه از اپلیکیشن های درون گوشی خود بهره میبرند ، زبان برنامه نویسی مورد نیاز برای ساختن اپلیکیشن های اندرویدی به زبان کاتلین است که در سال 2017 توسط شرکت گوگل بعنوان زبان رسمی برنامه نویسی اندروید اعلام شد و از آن زمان تا کنون هر سال محبوب تر شده است ، همچنین زبان کاتلین سعی دارد به حوزه های دیگری مثل برنامه نویسی وب و ... نیز نفوذ کند ولی در حال حاضر بهترین استفاده از کاتلین نوشتن اپلیکیشن های اندرویدی در داخل محیط اندروید استودیو ( Android Studio ) میباشد.
بسیاری از استارتاپ ها و شرکت های موفق ایرانی که در بستر اینترنت خدمات خود را ارائه میدهند دارای اپلیکیشن موبایل هستند که برای توسعه و بروزرسانی این اپلیکیشن ها نیاز به متخصص برنامه نویسی اندروید دارند به همین دلیل تقاضا برای جذب برنامه نویس کاتلین بسیار افزایش یافته است.
دوره ۱۲ قدم شروع یادگیری برنامه نویسی
مشاهده دورههمچنین کاربران گوشی های هوشمند تمایل استفاده از مارکت های اندرویدی مثل گوگل پلی یا نسخه ی ایرانی این نوع مارکت ها مثل کافه بازار و مایکت را دارند که برنامه نویسان اندروید با انتشار اپلیکیشن های خود در این مارکت ها شروع به کسب درآمد میکنند.
از آنجایی که کاتلین توانسته است ضعف های زبان جاوا ( Java ) در حوزه ی برنامه نویسی اندروید را حل بکند و همچنین با ارائه ی سیستم جت پک کامپوز ( jetpack compose ) توانسته است بازار کار برنامه نویسی اندروید را به خود اختصاص دهد.
رتبه ی پنجم - سی شارپ ( C# )

زبان سی شارپ یکی از محصولات شرکت مایکروسافت است که با قدمت بالا توانسته است تا حدودی بازار کار صنعت نرم افزاری را بدست بگیرد ، هم اکنون زبان سی شارپ جزو زبان های پرتقاضا در ایران می باشد که نسبتا درآمد خوبی نیز برای متخصصین این حوزه ایجاد کرده است ، علت اینکه زبان سی شارپ پرتقاضا هست را در لیست زیر مشاهده میکنید:
- برنامه نویسی وب : با استفاده از Asp.net core و تکنولوژی Blazor میتوانید با زبان سی شارپ انواع وب سایت های حرفه ای را بسازید.
- بازی سازی : زبان اسکریپت نویسی محیط Unity 3d که معروف ترین موتور بازی سازی است با زبان سی شارپ میباشد.
- توسعه نرم افزارهای دسکتاپ : به دلیل سازگاری سی شارپ با محیط ویندوز شما میتوانید نرم افزارهای دسکتاپی قدرتمندی با سی شارپ بسازید.
- توسعه ی اپ موبایلی : برخی از کتابخانه های جانبی به شما اجازه میدهد با سی شارپ اپلیکیش موبایل تولید کنید مثل .NET MAUI
- هوش مصنوعی و اینترنت اشیا : با استفاده از ML.NET میتوانید مدل های یادگیری ماشین و برنامه های مرتبط با هوش مصنوعی بسازید.
- نرم افزارهای سازمانی یا Enterprise : با استفاده از سی شارپ و .NET Framework / .NET Core، Entity Framework میتوانید نرم افزارهای سازمانی بسازید.
زبان برنامه نویسی سی شارپ نسبتا آسان است و یکی از دلایل محبوبیت و پرتقاضا بودن آن نیز آسانی استفاده و آماده بودن بسیاری کتابخانه ها و فریمورک های عظیم برای این زبان برنامه نویسی بوده است.
سوالات متداول
در این قسمت به سوالات متداول درباره ی پرتقاضاترین و پردرامدترین زبان ها پاسخ میدهیم
پردرآمدترین زبان برنامه نویسی چیست؟
پردرآمدترین زبان برنامه نویسی وجود ندارد ، چندین زبان طبق آمارها پرتقاضا هستند که درآمد خوبی ایجاد میکنند ولی لزوما به این معنی نیست حتما پردرآمدتر از بقیه هستند ، این زبانها را در این مقاله لیست کرده ایم شامل پایتون ، جاوا اسکریپت ، پی اچ پی ، کاتلین و سی شارپ هست.
آینده دار ترین زبان برنامه نویسی برای یادگیری چیست؟
زبان هایی که در حوزه ی هوش مصنوعی پرکاربرد هستند قطعا اینده ی بهترین دارند مثل زبان پایتون ، گولنگ ، سی پلاس پلاس و ...
برای نوشتن اپلیکیشن موبایل کدام زبان برنامه نویسی مهم است؟
زبان برنامه نویسی کاتلین ( kotlin ) بهترین زبان برای برنامه نویسی اپلیکیشن های موبایل است ولی دیگر زبان ها مثل جاوا اسکریپت در محیط react native و دارت برای فلاتر خوب است.
چقدر طول میکشد از برنامه نویسی به درآمد رسید؟
کاملا بستگی دارد به میزان تلاش ، منبع آموزشی صحیح برای شروع برنامه نویسی و دیگر عوامل شخصی ولی بطور میانگین اگر شما کاملا از صفر مطلق شروع کنید بین 5 تا 6 ماه طول میکشد تا مسلط بشوید و به درآمد برسید.
برای مهاجرت کدام زبان برنامه نویسی بهتر است؟
زبان های برنامه نویسی پرتقاضا در کشورهای دیگر مشابه کشور ایران است با کمی تفاوت جزئی ، مثلا گولنگ در کشورهای خارجی رتبه ی بالاتری دارد درحالیکه در بازار کار ایران خیلی سر و صدا نکرده است در کل زبان های پایتون ، گولنگ ، جاوا ، جاوا اسکریپت برای مهاجرت بهتر هستند.
مهمترین عامل برای افزایش درآمد در برنامهنویسی چیست؟
افزایش دایره ی دانش و تخصص های برنامه نویسی باعث میشود شما حوزه های بیشتری را بتوانید داشته باشید و به همین علت میتوانید پروژه های بیشتری را انجام دهید و طبیعتا درآمد شما نیز افزایش خواهد داشت.
نتیجه گیری
در لیست بالا به پنج زبان برنامه نویسی پرتقاضا اشاره کردیم که براساس داده ها و تحقیقات بازار کار برنامه نویسی بود ، این زبان ها از نظر جایگاه در سال 1404 و 1405 در جایگاه بالایی هستند ولی به این معنی نیست که دیگر زبان ها درآمدی ایجاد نمیکنند، بیشتر زبان های برنامه نویسی میتوانند در صورت استفاده ی صحیح و شناخت بازار کار درآمد زا باشند برای مثال در لیست بالا اگر قصد داشتیم به زبان ششم اشاره کنیم قطعا به زبان جاوا اشاره میکردیم. لیست بالا تنها زبان هایی هست که به محبوبیت بالایی رسیده اند و توانسته اند چالش های پروژه های زیادی را حل بکنند به همین دلیل شرکت های دانش بنیان و استارتاپ ها ترجیح میدهند از تجربیات بقیه استفاده کنند و از زبانی استفاده کنند که بقیه با آن زبان به موفقیت رسیده اند. اگر شما تازه برنامه نویسی را شروع کرده اید بهتر است ابتدا اصول و مفاهیم اولیه برنامه نویسی را با زبان سی پلاس پلاس طی کنید و زمانی که به درک خوبی از برنامه نویسی رسیدید یکی از حوزه های مختلف راانتخاب کنید و سپس یکی از زبان های پرتقاضای آن حوزه را از لیست بالا انتخاب کنید و در آن حوزه متخصص شوید.
نظرات کاربران
لطفا زبان جولیا رو هم معرفی کنینjulia
سلام وقت بخیر ، نظرتون درباره ی بازار کار زبان گولنگ چیه؟